Een stip is geen stip. Twee stip is een halve stip. Drie stip (of honderd, of duizend) is een Yayoi Kusama. Gelukkig toont het uitgebreide retrospectief in het Stedelijk Museum dat de onlangs overleden ‘stippenkoningin’ meer in haar mars had dan alleen die overbekende pompoenen en meer van zulk aalglad instagram-spul. Yayoi Kusama is de drukst bezochte en meest intensief gefotografeerde tentoonstelling die we ooit in het Stedelijk zagen. En bleek beter en gevarieerder dan we hadden verwacht. Een greep uit heel veel meer:

Enthousiast werden we van een stuk of dertig monumentale, tegen elkaar aan geplaatste en daarmee wandvullende schilderijen van elk twee bij twee meter, letterlijk volgeschilderd met bacterie- en bloemvormen, vlakjes, streepjes en -natuurlijk- stippen. Uiterst kleurrijke doeken zijn het, die doen denken aan hippiekunst, aboriginalkunst en andere outsider art, en die naast een obsessieve werkwijze (gelukkig) ook de nodige vrijheid ademen. Erg fraai is een serie verfijnde etsen: met dunne streepjes en minuscule bolletjes weet Kusama op pakweg A4-formaat het idee van oneindigheid even goed te benaderen als met haar monumentalere werk. En dan zijn er nog twee van haar overbekende infinity mirror rooms: je kunt het effect van tevoren uittekenen, en we worden er veel te snel weer uitgejaagd, maar ze blijven fijn om te ‘ervaren’.

Op de foto helemaal bovenaan een deel van een collage, geknipt uit catalogi
Hierboven: Life (Reflective Vision), verf op hout en textiele vormen (1998) | schilderijen uit de serie My Eternal Soul (2009-2021)

Hierboven: nog meer My Eternal Soul | Visionary Light, ets (1995) | Infinity Mirror Room – The Hope of the Polka Dots Buried in Infinity Will Eternally Cover the Universe (2025)