2014-2016

Hanging Around

van 19 juni t/m 26 juli en van 12 t/m augustus 2014 | CBK Amsterdam, Oranje Vrijstaatkade 71, Amsterdam-Oost | Toegang gratis | Op verzoek van en in samenwerking met CBK Amsterdam 

video | Vijftien kunstenaars toonden ‘hangende kunst’: installaties en ruimtelijke objecten die hingen in en aan de spanten van het CBK, een bijzondere expositieruimte gebouwd in de stijl van de Oostergasfabriek die er ooit stond. Eén ding hadden al deze kunstwerken gemeen: ze trotseerden de zwaartekracht en raakten de vloer (net) niet. Voor het overige bleek de wereld van ‘hangende kunst’ uiterst divers: van abstract tot figuratief, van serieus tot luchtig. Maar hoe vrolijk sommige werken ook oogden, de tentoonstelling kende ook een serieuze ondertoon…

Het CBK is gebouwd in de stijl van de oude tramremise die tot ca. 2005 aan de Oranje Vrijstaatkade stond en die op haar beurt gevestigd was in een restant van de eind 19e eeuwse Oostergasfabriek. Van binnen is het een grote, strakke, witte ruimte met mobiele expositie-muren. De ruimte wordt gedomineerd door een enorme dakpartij: een overspanning met tientallen zgn. vakwerkspanten. Deze zeer bepalende overkapping vormde de directe aanleiding om hangende kunst te tonen. Het was de eerste keer dat de architectuur van het CBK uitgangspunt voor een tentoonstelling vormde.

De ondertoon…
We vertellen niks nieuws als we stellen dat de cultuurbezuinigingen van het kabinet Rutte 1 (doorgevoerd in Rutte 2) er enorm hebben ingehakt. Menige instelling wordt in het voortbestaan bedreigd, menig kunstenaar ziet zijn/haar beroepspraktijk in de knel komen. Op papier heet het ‘cultureel ondernemerschap’, in de praktijk betekent het (te) vaak kaalslag. De toekomst van menig kunstenaar en culturele instelling (niet in het minst het CBK!) hangt aan een zijden draadje… de bodem kan er elk moment onder vandaan worden geslagen. Vallen we te pletter? Of weten we ons ondanks alles staande, of beter gezegd hangende te houden boven de afgrond? Hanging Around liet, tussen de regels door, precies die heikele positie zien.

Met werk van:
Ronald de Ceuster | Peter Vink | Paul Baartmans | Ronald van der Meijs | Mathijs Lieshout | Wouter van Schaik | Lobke Burgers | Herman Lamers & Yvo van der Vat | Matthijs Muller | Doina Kraal | Erik Alkema | André Pielage | Robert Roelink | Zoro Feigl | Ad de Jong

Met dank aan:
Amsterdams Fonds voor de Kunst | Gemeente Amsterdam stadsdeel Oost

Hanging In Sound
…was een avond met ambient-, drone- en soundscape-muziek. Muziek die net als de Hanging Around-kunstwerken ‘tussen hemel en aarde’ zweefde. Het publiek lag of zat luisterend op gymmatten op de grond, onderwijl omhoog kijkend naar de kunstwerken. Met optredens van Orphax, Harpo ’t Hart en Machinefabriek. “De lange stukken van de drie muzikanten sloten thematisch aan op de tentoonstelling omdat in alledrie de gevallen de noten minutenlang bleven hangen. De muziekstukken waren autonome kunstwerken tussen de beeldende kunst”, aldus blogger Gert Verbeek.

Debatavond
Tussen de Hanging Around- kunstwerken organiseerden we tevens een debatavond over de positie van kunstenaars. Gaan ze ten onder of weten ze zich staande hangende te houden? En hoe pakken ze dat aan? Sprekers: Ad de Jong (kunstenaar, tentoonstellingsmaker, oprichter W139), MMC Schobbe (kunstenaar, initiatiefnemer ‘micromecenaat’) en Tiers Bakker (SP-gemeenteraadslid). Moderator: André Schaminee (Twijnstra Gudde, Geenkunst).

. . . . .

Parklicht

donderdag 8 t/m zondag 11 januari 2015 van 17.00 tot 22.00 uur | Park Frankendael, Amsterdam-Oost | Gratis toegang

video | Gedurende vier winteravonden was Park Frankendael in Amsterdam-Oost de unieke setting voor een gratis toegankelijke tentoonstelling van zestien lichtinstallaties en -sculpturen. Bezoekers gingen met een plattegrond op ontdekkingstocht, ze wandelden van kunstwerk naar kunstwerk door een historisch park en bezochten daarbij ondermeer de kruidenkas van sterrenrestaurant De Kas, een heuse folly en het statige Huize Frankendael. De lichtkunstwerken stonden verspreid over het hele park. Ze waren gemaakt in allerlei stijlen en van uiteenlopende materialen, met veel aandacht voor old skool-technieken als neon, TL, overhead-projectoren, gloeilampen, diaprojecties etc. Onderliggend thema was de spanning tussen natuur en cultuur.

Om recht te doen aan de verstilde sfeer op de locatie toonden we geen schreeuwerige interventies, maar betrekkelijk bescheiden en ingetogen, soms poëtische kunstwerken. Geen knallende kleurtjes of blitse kleurwisselingen maar de nadruk op wit licht, af en toe afgewisseld met een monochroom roze of rood. Geen interactieve flauwekul maar 100% autonoom werk dat het puur van zijn visuele kracht moest hebben. Slechts één werk ging gepaard met ondersteunend geluid; de rest werd enkel vergezeld van de geluiden in het park (vogels, water, wind…)

Het weer was niet al te best maar, mede dankzij de vele PR die we via het Amsterdam Light Festival kregen, werd Parklicht goed bezocht: we telden zo’n 4000 bezoekers, waaronder veel kinderen.

Deelnemende kunstenaars:
Leonard van Munster | Esther Hoogendijk | Hans Runge | Joris Strijbos | Wouter Kops | Nicky Zwaan | Egied Simons | Paul Baartmans | Robert Roelink | Jeroen Werner | WSVG (Willem Sjoerd van Vliet & Fleur van Greuningen) | Arno Scheper | Bas Peeters | Diana Ramaekers | Driessens & Verstappen | Yarre Stooker

Parklicht kwam tot stand met steun van: Gemeente Amsterdam stadsdeel Oost, Amsterdams Fonds voor de Kunst, Prins Bernhard Cultuurfonds, Fonds Kunstlicht in de Kunst, Amsterdam Light Festival, Huize Frankendael, Restaurant Merkelbach, Restaurant de Kas, Scouting Frankendael, Stichting Vrienden van Frankendael | Parklicht was partner van het Amsterdam Light Festival

. . . . .

Lichtjaren

4 oktober t/m 6 december 2015 | woensdag, zaterdag en zondag van 13.00 tot 17.00 uur | Kunstfort bij Vijfhuizen, Fortwachter 1, Vijfhuizen | In opdracht van en in samenwerking met Kunstfort bij Vijfhuizen

Lichtjaren toonde meer dan vijftien lichtkunstwerken. Een aantal historische lichtobjecten van lichtkunstpioniers uit de jaren ‘60, ‘70 en ‘80 werd op vrij intuïtieve wijze gecombineerd met lichtinstallaties en –sculpturen uit de periode erna – tot heel recent aan toe. Kleinere objecten werden afgewisseld met grotere, soms ruimtevullende installaties.

Lichtjaren was een tentoonstelling die zowat een halve eeuw overbrugt. In die tijd is lichtkunst van Spielerei uitgegroeid tot een volwassen kunstvorm. De expositie had niet de pretentie om een compleet overzicht te geven van wat er allemaal mogelijk was en is binnen lichtkunst. Wel was het een afgerond geheel, in die zin dat er duidelijke contrasten zowel als dwarsverbanden te ontdekken waren tussen de oudere en de nieuwere kunstwerken: soms zaten die contrasten en dwarsverbanden in de gebruikte technieken, soms in de visuele ‘opbrengsten’. Het was aan de bezoeker om die verschillen en overeenkomsten te ervaren in een speelse tentoonstelling die op de eerste plaats draaide om visuele en esthetische kwaliteit.

Door de kunstwerken op een nadrukkelijk niet-chronologische manier te presenteren vulden sommigen elkaar aan en gingen anderen met elkaar in dialoog en/of de confrontatie met elkaar aan. De oudere kunstwerken werden door de verbinding met het heden van een nieuwe actualiteit voorzien; de recentere werken werden daarentegen juist in een historische context geplaatst. Lichtjaren wilde echter geen geschiedenisles zijn: kijkplezier stond voorop.

De oudere lichtobjecten zijn geselecteerd uit de collectie van het voormalige Eindhovense Centrum Kunstlicht in de Kunst, het enige lichtmuseum ooit op Nederlandse bodem.

Met werk van:
Mariska de Groot | Joseph vd Horst | Eunkyoung Hwang | Albert In ’t Veld | Coen Kaayk | Peter F. van Loon | Willem Marijs | François Morellet | Matthijs Munnik | Koji Ogura | Hans Schork | Thierry Ysebaert | Margot Zanstra | Peter Zegveld | Johan van Zutphen

Lichtjaren kwam tot stand met steun van: Stroom Den Haag | J.C. Ruigrok Stichting | Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Holland | Gemeente Eindhoven

nb lichtkunst, een korte geschiedenis:
De uitvinding van het elektrische licht aan het eind van de negentiende eeuw heeft onze waarneming en daarmee ons hele leven rigoureus veranderd. Er was opeens geen ondoordringbare nacht meer, de dag werd eindeloos – een nieuw tijdperk brak aan. Het duurde niet lang of ook kunstenaars zagen nieuwe mogelijkheden; stromingen als Futurisme, Constructivisme en Bauhaus hielden zich in de jaren ’20 en ’30 van de twintigste eeuw intensief met licht en lichteffecten bezig.

In de jaren ’60 kwam kunstlicht opnieuw in de belangstelling bij een nieuwe generatie kunstenaars. Amerikaanse pop artists, geïnspireerd door kleurige lichtreclames, gingen met neon aan de slag. Dan Flavin ging nog een stap verder: het licht uit zijn ogenschijnlijk eenvoudige, uit kleurige TL-buizen bestaande sculpturen vulde de hele ruimte eromheen: de beleving van zijn kunstwerken strekte zich daarmee uit tot ver buiten de fysieke objecten zelf. En ook in Europa werd steeds meer met licht(-effecten) geëxperimenteerd, zoals door Otto Piene en Heinz Mack van de Duitse kunstenaarsgroep ZERO.

In de jaren ’70 ging het verschillende kanten op met het artistieke gebruik van kunstlicht: kunstenaars als Bruce Nauman, Mario Merz, James Turrell en Keith Sonnier werkten ermee binnen uiteenlopende stromingen zoals Arte Povera en conceptuele kunst. Ondermeer de Duitser Hans Schork en de Nederlander Johan Van Zutphen onderzochten de optische mogelijkheden van licht (-effecten) in twee- en driedimensionale optical art-kunstwerken. Niettemin bleef kunstlicht een vrij beperkt toegepast medium.

Met de uitvinding en toenemende gebruiksvriendelijkheid van led-en laserlicht aan het begin van de 21ste eeuw, en de ongekende mogelijkheden die de digitalisering bood, ontstond er een ware new wave van lichtkunstenaars. Niet zelden hadden deze kunstenaars raakvlakken met de electronische muziek-scene. Dankzij de nieuwe technieken werden lichtkunstwerken steeds monumentaler: de IJslander Olafur Eliasson combineerde een grootschalige aanpak met een filosofische benadering en kwam zo tot één van de meest spectaculaire (en meest bekeken) lichtkunstwerken ooit: The Weather Project in de Londense Turbine Hall.

Anno nu is lichtkunst, en met name de interactieve variant ervan, ongekend populair: steeds meer steden zien het als een marketing tool en investeren veel geld in groots opgezette en steeds bombastischer lichtkunstfestivals, waar soms een publiek van honderdduizenden op af komt. Deze democratisering heeft met Grote Kunst meestal niet veel van doen (en het is maar de vraag hoe lang deze hype stand houdt) maar geen mens kan nog ontkennen dat lichtkunst als een volwaardige stroming op de kunstkaart is komen te staan.

. . . . .

Lichtbaden

van 7 november 2015 t/m 9 januari 2016 | woensdag t/m zaterdag van 16.00 tot 22.00 uur | CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71, Amsterdam-Oost | Toegang gratis | in opdracht van en in samenwerking met CBK Amsterdam

video | Gedurende twee maanden werd de enorme, grotendeels witte ruimte van CBK Amsterdam aan de Oranje-Vrijstaatkade in een ander licht gezet door zeven monumentale lichtkunstwerken van evenzovele Nederlandse kunstenaars(-duo’s). Het betrof lichtinstallaties en -sculpturen in de meest uiteenlopende stijlen en technieken maar met één ding gemeen: ze nodigden elk op hun eigen manier uit tot contemplatie.

We toonden zeven monumentale lichtkunstinstallatie zodanig dat het CBK één groot bewegend lichtspel werd. Maar dat wil niet zeggen dat het werk knalde of flitste.  Integendeel, we kozen juist voor werken die weliswaar dynamisch zijn, kleurrijk soms, maar die tegelijkertijd een bepaalde rust ademen. Kunstwerken die worden gekenmerkt door een trage ritmiek, minimale verschuivingen en/of een hypnotiserende herhaling. Die het CBK tot een plek maakten van meditatie, mijmering… van een intense en relaxende licht- (en ruimte-)beleving. Om de bezoeker in de gewenste contemplatieve staat te brengen en een tijdje te houden plaatsten we strandstoelen. Honderd stuks om precies te zien, en ze stonden alle kanten op gericht – er was dan ook aan alle kanten wat te zien. De bezoeker kon zich laven aan het licht, lekker languit ‘lichtbadend’. Met de kunstwerken wilden we de bezoeker in een bepaalde staat van zijn brengen, ergens tussen zinnenprikkelend en Zen. Een moment van rust in een almaar hectischer wordende wereld. Men zou kunnen zeggen dat Lichtbaden geen interactieve maar interpassieve kunst liet zien.

We zochten zeven kunstwerken uit, allen daterend van de laatste paar jaar. Ze zijn heel verschillend: van een ouderwetse overhead-projectie tot state-of-the-art LED-kunst; van minimal tot uitbundig. Het was niet mogelijk om dat enorme CBK te verduisteren, dus werden de openingstijden aangepast. De lichtkunstwerken konden daardoor tijdens de schemering en gedurende de avonduren worden bekeken.

Met werk van:
Nicky Assman & Joris Strijbos | Lola Bezemer & Juri Suzuki | Leslie Nagel | Mike Rijnierse & Rob Bothof | Dorette Sturm | Gabey Tjon A Tham | Jonas Vorwerk

Met dank aan:
Amsterdams Fonds voor de Kunst | Gemeente Amsterdam stadsdeel Oost | Stichting West’ival

. . . . .

Ontroerwoud

8 september t/m 22 oktober 2016 | CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | Toegang gratis

video | In het najaar van 2016 organiseerden we een zeer uitgebreide expositie met en rond Ontroerwoud van Wim Vonk: een organisch gegroeide en nog immer uitdijende installatie opgebouwd uit oude meubels, werkbanken, kasten en kastjes, vintage stereo-apparatuur, lampen en lichtbakken, percussie-instrumenten, naaimachines, tekeningen, schilderijen en nog veel meer. Motortjes houden delen van dit amalgaam van kunst en kitsch doorlopend in beweging: door het continue mechanische tikken en wrijven ontstaat allerlei geluid. Het werk is zowel een constellatie van curiosa als een monumentale muziekmachine. Alle onderdelen hangen of staan ogenschijnlijk willekeurig naast of op elkaar gestapeld, maar bij nadere beschouwing blijkt alles fijnzinnig gecomponeerd. Hoewel de verschillende onderdelen onderling behoorlijk verschillen in grootte, zijn ze allen min of meer gelijkwaardig.

Ontroerwoud ontpopte zich tot een heuse happening met artistieke ‘ingrepen’ van andere kunstenaars en optredens van muzikanten, dichters en performers, waaronder Deutsche Ashram, Mrs Pilgrimm, GW Sok, Nina & Carles en vele anderen. Ruimte was er ook voor een greep uit de Afrikaanse kunstcollectie van Klaas de Jonge. Integraal onderdeel van het project was deze website met daarop een weblog, informatie over alle deelnemers en filmpjes van de optredens.

Met dank aan:
Amsterdams Fonds voor de Kunst | Gemeente Amsterdam stadsdeel Oost | Arttrust webdesign